In het begin van de roman word je gedwongen je in te leven in een onsympathiek personage. Ivan is een beetje een grombeer en is misnoegd over de mensen en de wereld om hem heen. Maar dan slaat het noodlot toe. Hij wordt getroffen door een slopende ziekte. En als je denkt dat nu zijn zielsleven helemaal naar de verdoemenis zal gaan, gebeurt er iets wonderlijks. Nieuwe inzichten, relativering en een soort verlossing. Een groots boek.

De escapade uit het ongelukkige huwelijk van Anna kent men wel. Maar minstens zo boeiend is de onmogelijke romance tussen Lewin en Kitty. Hij houdt van de vrijheid op het platteland. Zij van het stadsleven. Lewin en Kitty lijken daarmee op Leo Tolstoj en zijn vrouw Sofya Behrs. Het is daarom vrijwel zeker dat Lewin het alter ego is van de auteur. De passage waarin zij woordeloos aftasten of er liefde tussen hen is, waarbij Kitty raadt wat hij bedoelt, is van een onvergetelijke zeggingskracht. In zijn eerste verhaallijn – die van Anna Karenina die overspel pleegt – lijkt het boek op Gustav Flauberts Madame Bovary. Maar door de uitgewerkte tweede verhaallijn stijgt hij er mijns inziens bovenuit. Een mooi gelaagde en veelzijdige roman, een klassiek meesterwerk dat niets verloor aan literaire waarde.

'Oorlog en vrede' van Leo N. Tolstoj kwam halverwege de 19de eeuw tot stand. Tolstoj schreef tegen de achtergrond van de Franse aanval op Rusland begin van die eeuw een dubbel liefdesverhaal. Dat van prins Andrej en Natasja vormt de hoofdlijn. In de scene op het slagveld waarbij Andrej halfdood op zijn rug liggend zich bewust is van de schoonheid van de wolkenlucht terwijl om hem heen alles vernietiging spuwt, bewijst Tolstoj zijn grootmeesterschap. Als tegenkarakter van Andrej volgen we Pierre die niet zo'n held is maar ook een schitterend geboetseerd karakter.

Bij dit alles liet Tolstoj niet na een historisch verslag te schrijven over de Napoleontische invasie. Hierbij word je als lezer gedwongen de kruitdampen op te snuiven en weg te duiken voor de kanonskogels .

Wereldliteratuur van de bovenste plank!